ANASAYFAYA DÖNMEK İÇİN TIKLAYINIZ

Labada : (Gartenampfer /  Patience /   Patience dock / Rumex patientia ) Haziran-eylül aylari arasinda, yesilimtrak renkli küçük çiçekler açan, 50 cm-1,5 m boylarinda çok yillik otsu bir bitki. Daha çok çayirlik yerlerde, harâbelerde, yol kenarlarinda, meskûn daglik bölgelerde yayilis gösterirler. Gövdeleri dik, silindirik kirmizimsi, kökler kalin ve sarimsi renklidir. Yapraklari büyük, sapli ve sapin tabani oluk gibi çukurlasmistir. Çiçekler, gövdenin ucunda toplanmislardir. Çiçek organlari 6 parçalidir. Meyveleri kanatlidir.

Türkiye’de yetistigi yerler: Bütün Anadolu.

Kullanildigi yerler: Bitkinin kökleri ve saplari kullanilir. Kökler temizlenip, kalin dilimlere bölünür ve kurutularak saklanir. Labada köklerinde nisasta, seker, yag ve reçine vardir. Ayrica C vitamini ihtiva eder. Hâricen, bazi deri hastaliklarina karsi, haslama olarak kullanilir. Çayi da istah açici, kuvvet verici ve müshil olarak kullanilabilir. Körpe yapraklari da yiyecek olarak kullanilir.

Bu bitkinin Anadolu’da bulunan diger türleri pazi, kuzukulagi gibi çesitli isimler altinda bilinir ve istifade edilir.

Lahana : (Kopfkohl / Chou / Cabbage / Brassica oleracea / Chou commun) Sari veya beyaz çiçekli, yillik, iki yillik ve çok yillik, çogu Akdeniz çevresi memleketlerinde yetisen ve yetistirilen bir kis sebzesi. Mutedil-serin, sisli, yagisli, rutubetli iklimleri sever. Fazla sicak ve kuraklik, lahananin göbek baglamasini güçlestirir, yapraklari sertlestirir. Killi, derin, serin ve kuvvetli toprak ister. Azotlu gübrelere ihtiyâci fazladir. Kolay göbek baglamasi kisa daha iyi dayanabilmesi, kendine has tadi olmasi için, fazla miktarda potas’a ihtiyaç duyar. Lahana, çogu Avrupa ülkelerinde yaygin olarak yetistirilir. Eskiden beri, kisin sebze olarak yenilir. Kis soguklarina oldukça iyi dayanabilen bir bitkidir.

Lahana cinslerini söyle siralayabiliriz:

1. Kelle (bas) lahana: 2-6 kg agirligi olan, en çok yetistirilen bir çesittir.

2. Kantar lahana: Orta, Güney ve Güneydogu Anadolu’nun bâzi yerlerinde ekilir. Tânesi 15-30 kg gelebilir.

3. Brüksel lahanasi: Uzun gövdesine siralanmis olan yapraklarinin diplerinde bir findik veya ceviz büyüklügünde göbek baglamis yumrulardan istifade edilir.

4. Kara lahana: Karadeniz sahilinde pek fazla yetistirilir. Göbek baglamaz, körpe yapraklari çok lezzetli, baharli, istah açici, sifâlidir.

5. Kirmizi lahana: Yapraklari kirmizi renktedir. Fazla iri olmaz. Siki göbek baglar.

6. Karnabahar: Lahananin bir çesidi sayilabilir. Lahananin yapraklarindan, karnabaharlarin çiçeklerinden faydalanilir. Karnabahar daha lezzetli, besince daha kuvvetlidir.

Türkiye’de yetistigi yerler: Yabânî olarak Akdeniz bölgesidir. Kültürü her yerde genis çapta yapilmaktadir.

Kullanildigi yerler: Lahananin çesitli tipleri pisirilerek yenildigi gibi pisirilmeden salata yerine yahut tursusu yapilarak yenir. Kalori bakimindan pek zengin olmamakla beraber, vitamince zengindir. A,B,C vitaminleri bol bulunur. Lahana tohumlari kurt düsürücü ve idrar söktürücü olarak kullanilir. Tohumlarindan kolzayagi elde edilir. Ayrica, haslanarak yenilirse mide ve barsak yaralarini yumusatir. Vücudu hastaliklara ve özellikle kansere karsi korur. Ses kisikligini giderir. Guatr olanlar yememelidir.

Latinçiçegi (frenkteresi) : Latinçiçegigiller familyasindan; bir çesit bitkidir. Çiçekleri kirmizi veya turuncudur. Peru'da dogal olarak yetisir. Çiçekleri salatalarda kullanilir.

Faydasi : Istah verir. Idrar söker. Skorbütte faydalidir

Lavantaçiçegi (lavandula) : Ballibabagiller familyasindan; çali görünüsünde, dip kismi odunsu bir bitkidir. Çiçekleri mavi veya morumsu ya da koyu kirmizidir. Kokusu güzeldir. Karabas lavantaçiçegi denilen türü yurdumuzda vardir.

Faydasi : Kaynatilmis suyu uyarici ve midevidir. Küçük bir torba içinde dolaplara konan lavanta çiçekleri, elbise ve çamasirlari böceklerden korur. Banyo suyuna güzel koku verir. Lavanta kolonyasi vücudu ferahlatir. Atesi düsürür.

Limon (lemon) : Limonagacinin açik sari renkli, yumurta biçiminde, kabugu güzel kokulu, suyu eksi olan meyvesidir. Kabuklarindan limon esansi çikarilir. C vitamini, seker, müsilaj, sitrik asit ve tuzlari bakimindan zengindir.

Faydasi : Atesi ve tansiyonu düsürür. Kani temizler. Susuzlugu giderir. Kalbi kuvvetlendirir. Damar sertligi ve romatizmada faydalidir. Gribin çabuk atlatilmasini saglar. Mide, bagirsak ve idraryollarindaki mikroplari öldürür. Gida zehirlenmesini önler. Idrar söktürür. Böbrek ve mesane kum ve taslarinin düsürülmesine yardimci olur. Yüzdeki sivilceleri geçirir. Cildin güzellesmesini saglar. Karaciger hastaliklarinda faydalidir. Disleri beyazlatir ve dis etlerini kuvvetlendirir. Nezlede sikayetleri geçirir. Skorbüt hastaliginda faydalidir. Bogaz ve bademcik iltihaplarinin giderir. Ishali keser. Kansizligi önler. Fazla aybasi kanamasini önler. Nasirlari söker. Mide agrilarini dindirir. Bas agrilarini ve vücut agrilarini keser. Yüz çillerinde faydalidir.